Mısır “Nükleere Karşı Savaş”ı Yükseltiyor

AddThis

Nuclear Abolition News | IDN
Fareed Mahdy
 

IDN-InDepth NewsAnalysis 

İSTANBUL (IDN) – Arap ülkeleri ve Türkiye'nin güçlü desteğini arkasına alan Mısır, Ortadoğu'yu nükleer silahlar başta olmak üzere her türlü kitle imha silahından temizlemek için yürüttüğü diplomatik girişimlerini yükseltiyor.

New York'ta 3-28 Mayıs arasında yapılacak Nükleer Silahsızlanma Anlaşması (NPT) Değerlendirme konferansına gelen günlerde Mısır diplomasisi yaklaşık 40 yıldır öne sürdüğü Ortadoğu'yu nükleer silahlardan arındırılması iddiasını farklı bir iklimde yeniden gündeme getiriyor.

 

Son gelişme olarak Mısır New York'taki konferansın tüm taraflarına sunduğu taslakta konferansı bölgeyi nükleer silahlardan arındırmayı amaçlayan “1995 BM kararının uygulanması yolunda hiçbir gelişme olmamasından duydukları pişmanlığı” belirtmeye çağırdı.

 

Mısır'ın hazırladığı belgede ayrıca konferansı 2011'de tüm bölge ülkelerini bu amaç etrafında birleştirecek resmi bir anlaşma oluşturmaya davet etti.

 

NÜKLEER İSRAİL

 

İsrail, Ortadoğu'da nükleer silaha sahip olduğu bildirilen tek ülke ve Pakistan'la Hindistan'ın cephanesinin iki katına tekabül eden 200 savaş başlığına sahip.

 

İsrail nükleer programını gizlilik altında tutmak konusunda ısrarlı ve NPT'ye taraf olmayı sistematik olarak geri çeviriyor.

 

Başbakan Benyamin Netenyahu başkan Barack Obama tarafından Washington'da 13-14 Nisan'da düzenlenen Nükleer Güvenlik Zirvesi'ne katılmadı. Netenyahu'nun NPT Değerlendirme konferansına da katılmaması bekleniyor.

 

Mısır'ın New York'ta konferansına katılan delegasyonlara sunduğu belgenin tüm Arap ülkeleri, bir dizi Afrika ve Latin Amerika ülkesiyle Türkiye, Fransa ve İskandinav ülkelerinin de desteğine sahip olduğu bildiriliyor.

 

ABD'nin, Mısır'ın Ortadoğu'yu nükleer silahlardan derhal kurtarma önerisine destek vermese de, “veto” etmeyeceği düşünülüyor.

 

SİLAHSIZLANMA

 

NPT Değerlendirme konferansı yaklaşırken, Mısır Dışişleri Bakanlığı 26 Nisan'da bir çağrı yaparak “tüm devletleri NPT'yi imzalamaya” davet etti.

 

Bir bakanlık sözcüsü yaptığı açıklamada, Mısır'ın değerlendirme konferansına katılarak “tüm devletlerin anlaşmaya taraf olmasını amaçlayacağını” söyledi.

 

Sözcü İsrail'in NPT'ye katılmamasının sadece bölgede güvenliği ve barışı tehlikeye atmadığının, İsrail'i tutarsız duruma düşürdüğünün de altını çizdi.

Sözcü, Ortadoğu'yu kitle imha silahlarından temizleme amacının yeni olmadığını, ülkesinin uluslararası düzeyde ve “bizim düşüncemizi benimseyen, özellikle de Arap ve Afrika ülkeleriyle bazı Avrupa ülkeleriyle birlikte” bu hedefe ulaşmak için çalıştığını vurguladı.

 

İRAN'IN NÜKLEER PROGRAMI

 

İran'ın nükleer programıyla ilgili gelişmeleri de değerlendiren resmi sözcü “Mısır'ın duruşu İran'ın nükleer dosyasının askeri yaklaşımlar vasıtasıyla değil, siyasi olarak ele alınması yönündedir” dedi.

 

“Askeri müdahale olasılığını reddediyoruz; konuyla ilgilenen Batı ülkelerini siyasi olarak hareket etmeye davet ediyoruz. Askeri müdahaleyi, bölgede güvenlik ve istikrar açısından yaratacağı sonuçlar nedeniyle reddediyoruz.”

Mısırlı sözcü “tüm devletlerin NPT'nin nükleerin barışçıl amaçlarla kullanılması açısından sunduğu avantajlardan yararlanmaya hakkı olduğunu fakat taraf devletlerin aynı zamanda anlaşmanın gereklerini yerine getirmesi gerektiğini” vurguladı.

 

MISIR'IN TAVRI

 

Öte yandan, bir diğer Mısırlı resmi kaynak, Mısır Devlet Enformasyon Servisi (SIS) konferanstan bir hafta önce ülkenin tavrını özetleyen bir resmi belge yayınladı.

 

Belgenin girişinde, “Mısır'ın (Ortadoğu) bölgesinde barış ve istikrarın tesisi için öngördüğü yaklaşım Filistin sorununun adil çözümü ve uluslararası meşruiyete sahip tüm kararların hayata geçirilmesi temellerine dayanır” denildi.

 

Belge ayrıca “bölgeyi silahlanma yarışından, özellikle de kitle imha silahlarından uzaklaştıracak ve tümünden temizleyecek biçimde devletlerin bağımsızlığına ve egemenliğine saygı” ilkesini de vurguladı.

 

Mısır, New york konferansında, 1961'den bu yana ülkedeki tüm hükümetlerin nükleer de dahil tüm kitle imha silahları konusunda “açık ve tamamen şeffaf bir pozisyon” benimsediğini vurgulayacak.

 

“Nükleerle başlamak üzere, Ortadoğu'yu bu silahlardan temizleyecek ve bölgedeki tüm ülkelerin bu silahları bulundurmayı, yaygınlaştırmayı, üretmeyi, test etmeyi ve kullanmayı yasaklayan uluslararası anlaşmalara taraf haline getirecek” planında ısrarlı olacak.

Kahire yönetimi ayrıca Ortadoğu ülkelerinin “hiçbir devlet, hiçbir kitle imha silahı ve hiçbir durum karşısında istisna olmamak kaydıyla, tüm uluslararası denetim ve kontrol mekanizmalarına açık” olmasını da isteyecek.

 

ANA NOKTALAR

 

Mısır'ın pozisyonu şu ana noktalar üzerinde şekilleniyor:

 

- Kitle imha silahlarına sahip olmak hiçbir (Ortadoğu) ülkesine güvenlik garantisi getirmez; bu ancak kapsamlı ve adil bir barışla olur.

 

- Nükleer silahlar ve Ortadoğu'nun kitle imha silahlarından temizlenmesi konusunda İsrail'den “hiçbir olumlu adım” gelmemesinin yanı sıra “askeri üstünlük doktrini” çerçevesindeki pozisyonu ancak bölgedeki güvenlik dengesizliğinin derinleşmesine yol açar.

- Bölgedeki tüm kitle imha silahlarının temizlenmesi çağrısını yaparken Mısır Ortadoğu'daki herhangi bir devletin talebiyle ortaya çıkacak her türlü ayrımcılığa ya da “ayrıma” karşıdır.

 

- Mısır, olası bir şekilde bir devletin ya da bir tür kitle imha silahının “istisna” kabul edilmesini, herhangi bir ülkeye ayrıcalıklı bir statü tanınmasını reddeder.

 

- Ortadoğu'yu kitle imha silahlarından temizleme süreci kapsamlı uluslararası gözetim, özellikle de BM ve örgütlerinin gözetimi altında gerçekleştirilmelidir.

 

- Mısır, Ortadoğu'da nükleer silahların temizlenmesi yönünde alınan BM kararlarının, özellikle de BM Güvenlik Konseyi'nin 1981'de aldığı 487 numaralı kararın hayata geçirilmesini talep eder.

ABD'NİN NÜKLEER ŞEMSİYESİNE “HAYIR”

 

Kahire yönetimi geçen yıl ABD tarafından Ortadoğu barış görüşmeleri çerçevesinde masaya getirilen bölgeyi nükleer silahlardan koruma garantisi önerisini reddetti.

 

Nükleer şemsiye genellikle ABD'nin Japonya, Güney Kore, Türkiye, Avrupa'nın büyük kısmı, Kanada ve Avustralya gibi nükleer silah sahibi olmayan ülkelerle, Soğuk Savaş döneminde ortaya çıkan güvenlik ittifakları için kullanılan bir deyim. Bazı ülkeler için bu duru nükleer silaha sahip olmanın yerini tutuyordu.

 

18 Ağustos 2009'da, beş yıl sonra Washington'a yaptığı ilk ziyarette Mısır devlet başkanı Hüsnü Mübarek ABD başkanı Barack Obama'ya “Ortadoğu'nun [nükleer silahlara değil] barış, güvenlik, istikrar ve kalkınmaya ihtiyacı olduğunu” söyledi.

 

Mübarek, ülkesinin 1974'ten bu yana bağlı olduğu “nükleersiz Ortadoğu” talebini de yineledi.

 

Tartışma öncesinde 17 ağustos'ta önde gelen Mısır gazetesi El Ahram'a verdiği röportajda Mübarek “Mısır, Körfez ülkelerini korumayı amaçlayan ABD nükleer şemsiyesinin altına girmeyecek” dedi.

 

NÜKLEER DEĞİL BARIŞ

 

Ona göre böyle bir şemsiyenin altına girmek “yabancı askerlerin ve uzmanların kendi topraklarımıza girmesi anlamına gelir -ve biz bunu kabul etmiyoruz”. Mübarek aynı zamanda ABD nükleer şemsiyesinin “bölgede nükleer bir gücün varlığını kabul etmek olacağını ve bunu da kabul etmeyeceklerini” de ekledi.

 

Mısır devlet başkanı Ortadoğu'nun “İran da olsa, İsrail de olsa nükleer bir güce ihtiyacı olmadığını” gerekenin “barış, güvenlik, istikrar ve kalkınma” olduğunu belirtti. Her halükarda “böyle bir teklif almadıklarını” da vurguladı.

 

Aynı gün, elçi Süleyman Awad, Mısır başkanlık sözcüsü de ABD nükleer şemsiyesi konusunda konuştu.

 

“Bu konunun ilk gündeme gelişi değil; bu Abd savunma politikasının bir parçası” dedi. “Yeni olan önerinin Ortadoğu için dillendirilmesi.”

 

ABD'nin bölgedeki nükleer planlarıyla ilgili iddialar üzerine yorum yapan Awad, “Hem şekil hem de içerik açısından kabul edilemez. Nükleer şemsiye yerine İran'ın nükleer dosyası hem Batı hem de İran tarafından diyalog ve esneklik merkeze alınarak konuşulmalı” dedi.

 

“İran'ın programının bu yönde olduğunu kanıtladığı ölçüde, diğer tüm NPT imzacıları gibi nükleer enerjiden barışçıl olarak yararlanma hakkı var” diye ekledi.

 

Mübarek'in sözcüsü “Aynı zamanda bu süreç İsrail'in nükleer kapasitesiyle birlikte ele alınmalı ve çifte standart suçlamalarının önüne geçilmeli” dedi.

 

GİRİŞİM

 

Bu sözler Mısır'ın 36 yıllık “nükleersiz Ortadoğu” kampanyasıyla örtüşüyor. 1990'da Mübarek kampanyayı yeniden canlandırarak bölgenin nükleer silahları da kapsayan bir biçimde her türlü kitle imha silahından temizlenmesi şeklinde önerisini genişletti.

 

Mısır'ın girişimi Arap ülkelerinden destek aldı ve yakın geçmişte 22 üyesi bulunan Arap Ligi Genel Sekreteri Amr Musa da desteğini belirtti.

 

Nükleer silahların dünya yüzünden temizlenmesi için yürütülen “Global Zero” kampanyasının da üyesi olan Musa çok kere tekrarladı: “Ortadoğu'yu nükleerden temizlemek bir zorunluluk.”

 

AFRİKALI ARAPLAR

 

Mısır'ın girişimi dokuzu Afrika'da bulunan Arap ülkelerinin desteğine yaslanıyor ve Afrika da 2009'da nükleersiz bölge ilan edildi. Moritanya, Fas, Cezayir, Tunus, Libya, Sudan, Çad, Cibuti ve Somali Arap Ligi'nin üyeleri.

 

Büyüyen bir bölgesel güç olan ve Ortadoğu'da etkisi bulunan Türkiye'nin de Mısır'ın girişimini destekleyenler arasında yer alması bekleniyor.

 

EVET, AMA...

Bölgesel ve uluslararası ölçekteki güçlü desteğe rağmen BM Genel Sekreteri Ban Ki-moon Ortadoğu'nun nükleersiz hale gelmesi hedefine ulaşılması konusunda şüpheli.

 

Aslında, Washington Nükleer Güvenlik Zirvesi'nin hemen öncesinde, 12 Nisan'da Ban bu önerinin günümüze kadar çeşitli nedenlerle yol alamadığını, Ortadoğu barış görüşmelerinin de bu nedenler arasında olduğunu belirtti.

 

“Nükleersiz bölge kurmak konusunda anlaşılan Orta Asya da dahil pek çok alanda ilerleme sağladık, ama Ortadoğu'da süreç sürüncemede” dedi.

 

Bekleneceği üzere Ban hedefe ulaşılmasının önündeki ana nedenleri telaffuz etmedi -ne de olsa İsrail BM üyesi bir devlet.

Copyright © 2010 IDN-InDepthNews | Analysis That Matters

Dış bağlantılar:
http://www2.sis.gov.eg/En/EgyptOnline/Politics/000012/0201000000000000011458.htm

http://www2.sis.gov.eg/Ar/Politics/ForeignPolicy/InterIssues/mass_destruction/041009050000000001.htm

İlgili IDN makaleleri:
http://www.indepthnews.net/area2.php?key=ARMS

 

Search