Middle East Nuke Free Bid Moves to Finland - PERSIAN

AddThis

پیشنهاد خاورمیانه عاری از سلاح‌های هسته‌ای به فنلاند می‌رود

نویسنده: باهر کمال*

IDN تحلیل خبری این‌دپت‌

قاهره (IDN) پیشنهاد خاورمیانه عاری از تمامی سلاح‌های کشتار جمعی و در درجه اول سلاح هسته‌ای که پیشینه‌ای چهار دهه‌ای دارد، سال آینده به هلسینکی می‌رود چرا که فنلاند در کمال تعجب تصمیم گرفته کنفرانسی بین‌المللی را در مورد استقرار منطقه خاورمیانه‌ای عاری از تمام سلاح‌هایی که موجب تخریب کامل می‌شوند، میزبانی کند.

اعلام محل برگزاری کنفرانس که توسط سازمان ملل متحد در تاریخ 14 اکتبر 2011 صورت گرفت، همزمان با دوره اوج تازه‌ای از بهار عربی در چند کشور از جمله تونس، مصر و لیبی و همچنین ادامه قیام‌های شدید مردمی علیه رژیم‌های خودکامه در یمن و سوریه صورت می‌گیرد.

این تصمیم‌گیری همچنین با موج قوی و روزافزون اعتراضات در بعضی از کشورهای کلیدی عرب علیه اسرائیل مقارن است؛ یعنی تنها کشوری که در منطقه سلاح هسته‌ای دارد و تخمین زده می‌شود بین 210 تا 250 کلاهک اتمی در اختیار داشته باشد. این تعداد بیش از دو برابر مجموع زرادخانه‌های اتمی هند و پاکستان است.

این اعتراضات مردمی در ماه آگوست سال قبل و اوایل سپتامبر سال جاری در قاهره به اوج خود رسید، که با حمله به سفارت اسرائیل و سوزاندن پرچم‌های این کشور نیز همراه بود. اعتراضاتی نیز در تونس، اردن و مراکش رخ داد.

و در این میان، اسرائیل نیز شاهد جنبش مردمی عظیمی علیه سیاست‌های اجتماعی، قیمت بالای مواد غذایی و خدمات و نرخ بیکاری در دولت کنونی راست افراطی به رهبری بنجامین نتانیاهو، نخست وزیر آن است.

پیشنهاد تشکیل دولت فلسطین

سپس در ماه سپتامبر نوبت به طرح پیشنهاد استقلال فلسطین در مجمع عمومی ملل متحد رسید، تا فلسطین به عنوان دولتی مستقل و خودمختار به طور کامل به رسمیت شناخته شود، موضوعی که به دفعات فراوان از حمایت مجمع عمومی سازمان ملل متحد برخوردار شده بود. این حرکت به سبب رد قاطعانه و علنی آن توسط اسرائیل و ایالات متحده - که تصمیم گرفت آن را وتو کند - موجب تنش بیشتر در منطقه شد.

یک بازنشسته مصری متخصص در امور هسته‌ای به شرط عدم افشای نامش به این خبرنگار گفت: "تمام این تنش‌ها به پیشبرد مسیر آزادسازی خاورمیانه از سلاح‌های هسته‌ای کوچکترین کمکی نمی‌کند."

این متخصص که در تهیه مقدمات مربوط به کنفرانس‌های سال‌های 1995، 2000، 2005 و 2010 برای بازنگری پیمان منع گسترش (سلاح‌های هسته‌ای) موسوم به ان‌پی‌تی فعالانه شرکت داشته، افزود: "اکنون سناریوی جدیدی در منطقه حاکم شده است. نباید انتظار داشت نظام‌های نوظهور دموکراتیک در کشورهای کلیدی نظیر مصر و احتمالاً به زودی در سوریه به "صدای ارباب" خود یعنی ایالات متحده گوش بدهند، کاری که رژیم‌های خودکامه در حال سقوط چندین دهه آن را انجام می‌داده‌اند."

مأموریت دشوار

وظیفه‌ای که بر دوش یاکو لایاوا معاون وزیر امور خارجه فنلاند نهاده شده، یعنی انتصاب به عنوان میانجی کنفرانسی که انتظار می‌رود "به طور فراگیر در سال 2012" رخ دهد، به هیچ وجه آسان به نظر نمی‌رسد.

تصمیم به برگزاری کنفرانس بین‌المللی خاورمیانه در کنفرانس بازنگری ان‌پی‌تی در 23-28 ماه می سال 2010 نیویورک و پس از فشارهای مداوم از سوی مصر - تهیه کننده اصلی ابتکار منطقه خاورمیانه عاری از سلاح هسته‌ای در اواخر دهه 1960 - و پشتیبانی کشورهای عرب، ترکیه و جنبش عدم تعهد و همچنین برخی از کشورهای اروپایی عمدتاً در حوزه اسکاندیناوی اتخاذ شد.

مصر نامه‌ای برای تمام طرفین درگیر در کنفرانس بازنگری ان‌پی‌تی نیویورک در سال 2010 ارسال کرد که در آن از اجلاس خواسته بود اظهار نماید "جای تأسف دارد که هیچ پیشرفتی برای اجرای قطعنامه 1995 (سازمان ملل متحد) صورت نگرفته است" که بر قطعنامه‌های قبلی برای آزادسازی منطقه از سلاح‌های اتمی صحه می‌گذاشت.

این قطعنامه مبنای محکمی را برای مذاکره جهت از بین بردن سلاح‌های هسته‌ای و سایر سلاح‌های کشتار جمعی در خاورمیانه به دست داد و آن را منطقه‌ای عاری از سلاح‌های هسته‌ای اعلام نمود.

فراخوان کنفرانس سازمان ملل متحد

قاهره درخواست داشت چنین کنفرانسی در زیر پرچم سازمان ملل متحد برگزار شود، تا اطمینان حاصل شود که تصمیمات آن به لحاظ قانونی تعهدآور است. اما اجلاس بازنگری سال 2010 تصمیم گرفت "کنفرانسی بین‌المللی" با توصیه‌های غیرتعهدآور برگزار کند. این بدان معناست که همان‌طور که یک سیاستمدار آسیایی به شرط عدم افشای نامش به این خبرنگار اظهار کرد، کنفرانس خاورمیانه عاری از سلاح‌های کشتار جمعی در فنلاند در سال 2012 در بهترین حالت "توله ببری بی‌دندان" از آب درخواهد آمد.

اسرائیل با پشتیبانی تعداد زیادی از کشورهای اروپایی و پشتیبانی قاطع ایالات متحده، بر سر تصمیم خود مبنی بر عدم افشای زرادخانه هسته‌ای خود در نزد سازمان‌های بین‌المللی ماند. این کشور بر سری نگهداشتن کامل برنامه نظامی هسته‌ای خود و امتناع سیستماتیک از پیوستن به پیمان منع گسترش پافشاری می‌کند.

بنجامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در رفتاری که مؤید موضع تل‌آویو بر عدم کوشش برای هموارسازی مسیر خاورمیانه عاری از سلاح‌های کشتار جمعی است، از شرکت در اجلاس امنیت هسته‌ای که در 13-14 آوریل سال 2010 توسط باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا در واشنگتن برگزار شد، خودداری کرد. نتانیاهو همچنین از شرکت در کنفرانس بازنگری ان‌پی‌تی در ماه می سال گذشته در نیویورک نیز سر باز زد.

موضع صریح مصر این است که:

- در اختیار داشتن سلاح‌های کشتار جمعی موجب امنیت هیچ کشوری (در خاورمیانه) نمی‌شود؛ این امر تنها در سایه یک صلح جامع امکانپذیر است؛ و

- برنداشتن "هرگونه گام مثبت" توسط اسرائیل در مسیر عاری کردن منطقه از سلاح‌های هسته‌ای و همچنین موضع آن مبتنی بر "دکترین برتری نظامی" تنها به تشدید ناامنی منطقه می‌انجامد.

مصر خواهان اجرای چندین قطعنامه سازمان ملل متحد در خصوص عاری کردن خاورمیانه از سلاح‌های هسته‌ای، و به خصوص قطعنامه 487 شورای امنیت سازمان ملل متحد صادره به سال 1981 است.

چتر هسته‌ای ایالات متحده

مصر مدتها پیش از برگزاری کنفرانس بازنگری ان‌پی‌تی، پیشنهاد ایالات متحده مبنی بر تضمین دفاع منطقه در برابر بمب اتم را به عنوان بخشی از طرح جامع صلح خاورمیانه رد کرده بود. این پیشنهاد که به ایجاد یک چتر هسته‌ای منجر می‌شود ظاهراً توسط رئیس جمهور سابق آمریکا یعنی جرج دبلیو بوش ارائه شده بود.

چتر هسته‌ای عموماً برای تأمین امنیت متحدین ایالات متحده که کشورهایی غیراتمی هستند نظیر ژاپن، کره جنوبی، بخش اعظمی از اروپا، ترکیه، کانادا و استرالیا مورد استفاده قرار گرفته و ریشه در جنگ سرد با اتحاد جماهیر شوروی سابق دارد. این امر برای بعضی از کشورها، جایگزین دستیابی به سلاح هسته‌ای توسط خود آنها محسوب می‌شود.

با توجه به تمام مطالب گفته شده در بالا، مسیر برگزاری یک کنفرانس خاورمیانه در فنلاند با موانع فراوانی مواجه است، چرا که هیچ کشوری مایل به میزبانی آن و هیچ کس حاضر به مداخله در آن به عنوان میانجی نیست. آیا فنلاند قادر است کاری را که دیگران دهه‌های متمادی است از انجام آن ناتوان بوده‌اند، به انجام برساند؟

* باهر کمال، خبرنگار و تحلیلگر اسپانیایی‌الاصل و متولد مصر که فردی سکولار و ضدجنگ است و تخصص وی در زمینه روابط بین‌الملل با تمرکز بر خاورمیانه است. او ناشر و سردبیر مجله دیدبان اشتباهات بشر است. [IDN- این‌دپت نیوز - 6 نوامبر 2011]

مطالب ما را در توئیتر و فیس‌بوک دنبال کنید:

http://twitter.com/InDepthNews
http://www.facebook.com/pages/IDN-InDepthNews/207395499271390?sk=wall

 

Search